Bến tàu Rhodes City thủ phủ đảo Rhodes Hy Lạp

Chợ trung ương Rhodes City có 7 mặt

Bờ biển phía Tây Rhodes City trên núi Smith nhìn xuống thành phố.

Di tích đền thờ Apollo thời La Mã cai trị đảo

Thành phố Rhodes City nằm ở cực Bắc là thủ phủ của đảo Rhodes nước Hy Lạp. Nguồn thu nhập chính yếu của đảo Rhodes sống nhờ vào “kỹ nghệ không khói” tức là kỹ nghệ du lịch. Du khách đến đây để tắm nắng, bơi lặn, chơi các trò chơi trên biển, viếng thành phố cổ, các di tích lịch sử thời La Mã và ăn uống trong các nhà hàng, giải trí trong các hộp đêm quán rượu.

Thành phố Rhodes City chia làm hai khu phố: khu cổ thành có tường cao bao bọc được xây vào thời Trung Cổ khoảng thế kỷ 14 với đường sá quanh co nhỏ hẹp, xe hơi không lưu thông được và khu phố mới bên ngoài là một thành phố du lịch hiện đại với nhiều khách sạn dọc theo bờ biển. Chúng tôi rời cổ thành bằng cửa phía Đông là nhìn thấy biển, đây là hải cảng mới của thành phố với vài chiếc du thuyền lớn đậu bên ngoài và xa ngoài khơi thấy có một chiến thuyền to lớn của một hạm đội Mỹ. Gọi là Thành Phố Mới (New Town và tiếng Hy Lạp là “Neohori”) nhưng thật ra không phải tất cả đều mới mà có những kiến trúc được xây từ năm 1522 trước khi nhóm hiệp sĩ Knights of Hospitallers cai trị đảo bị quân Ottoman đánh phải chạy vào đất liền (Ý Đại Lợi). Dân Hy Lạp sống trong thành không theo quân Hospitallers rời đảo, họ bị đuổi ra khỏi cổ thành và di chuyển ra ngoài định cư ở hướng Nam thành cổ trong vùng Marasia. Cạnh hướng Bắc cổ thành sát hải cảng là khu định cư của các sắc dân tứ xứ đến từ các nước và những đảo lân cận trong vùng biển Aegean và Địa Trung Hải. Cả hai khu phố nằm ngoài cổ thành đều có tên chung là khu Phố Mới, nhà cửa đều được xây lại từ thời nước Ý tái chiếm đảo sau khi đế quốc Ottoman ở Thổ Nhĩ Kỳ suy tàn. Nói là tái chiếm đảo vì ngày trước vào những thế kỷ đầu Công Nguyên đế quốc La Mã (Ý) đã từng cai trị trên đảo. Phố Mới ngày nay cũng như các thành phố hiện đại khác có các cửa hàng buôn bán, đèn hiệu lưu thông, các tòa biệt thự to lớn, khách sạn nhiều tầng như kiểu chung cư thành phố và nhiều xe hơi và xe gắn máy, đặc biệt thấy rất nhiều xe Vespa đời mới.

Chợ trung ương Rhodes City

Chúng tôi tiếp tục thả bộ lên hướng Bắc, đi dọc theo khu đậu tàu thuyền trong hải cảng cũ. Thành phố Rhodes có tất cả 3 hải cảng nằm bên mặt Đông của đảo là phía ít gió. Hải cảng là nơi đậu tàu thuyền để đưa hàng hóa, hành khách lên bờ cũng là nơi lặng sóng vì là những vịnh nhỏ, phía bên ngoài có những bờ đê chắn sóng. Cạnh hải cảng cũ là ngôi chợ trung ương của thành phố mà dân địa phương gọi là “Chợ Mới”, cửa chính là một kiến trúc to lớn bằng cửa chợ Bến Thành Sài Gòn nhưng ở đây vòm mái bên trên hình bán cầu kiểu Á Rập. Trước cửa chợ cách bởi một con đường là bến tàu thuyền, ghe tàu đậu san sát trông rất nhộn nhịp. Chúng tôi vào chợ bằng cổng chính, hóa ra chợ có 7 mặt được xây kín như hoàng thành, người ta bán buôn trong 7 dãy nhà và khoảng sân trống chính giữa là một khu vườn cây với những quán ăn, cà phê, giải khát. Đi trong chợ cũng rất thú vị vì hàng hóa và cách bày trí cũng lạ mắt không giống như chợ ở Âu Châu mà giống chợ “bazaar” Á Rập hay Thổ Nhĩ Kỳ nhiều hơn. Ngoài thực phẩm như thịt cá, rau cải, trái cây, gia vị còn có những cửa hàng bán quần áo, vật dụng, trang sức, mỹ phẩm, tranh ảnh, đồ kỷ niệm như vỏ sò ốc, san hô, bông đá mềm (sponges) để kỳ cọ khi tắm rửa, đặc biệt có xà bông, dầu gội đầu làm bằng trái Olive. Người bán phần đông là người Thổ Nhĩ Kỳ chào hàng mời mua như trong chợ Bến Thành. Những thứ đặc sản ở đây gồm có: dầu Olive, 3 ngàn năm trước người Hy lạp gọi là “vàng lỏng (liquid gold) ngoài dùng để nấu ăn còn được xem như dược liệu trị bệnh ngoài da, mật ong được pha với rượu vang thành thức uống gọi là “Nectar” (rượu thần), trái cây khô, gia vị, dược thảo và đồ thủ công điêu khắc từ gỗ cây Olive.

Ẩm thực đảo Rhodes

Khoảng sân giữa trung tâm mua sắm là ngôi chợ cá gồm một căn nhà lớn đề bảng “Old Fish Market” bày cá tươi, mới từ dưới bến tàu đưa lên bày trí nhiều màu sắc rất bắt mắt. Bên trong chợ cá nhiều gian hàng, người bán phần đông là đàn ông rao hàng, giới thiệu những thứ cá ngon và sẵn sàng làm sạch cá cho khách hàng. Ngoài ra khoảng sân trống này là khu ẩm thực với nhiều quán ăn Tavern, bán thức ăn nướng như gà nguyên con, thịt trừu và heo quay vàng ngậy trông rất ngon, mùi thơm bay ngào ngạt. Quán ăn nào cũng bày phía trước hình màu các dĩa thức ăn mình bán với giá cả rõ ràng. Những quán ăn ở đây nhắm vào du khách nước ngoài, muốn thử những món ăn truyền thống địa phương nên tìm những nhà hàng bảng hiệu dùng chữ Hy Lạp và không bày hình các món ăn. Muốn tìm những nhà hàng này chúng tôi phải ra khỏi khu chợ trung tâm đi về những khu vực vắng vẻ ít du khách.

Cuối cùng chúng tôi chọn được một nhà hàng ở bến tàu phía Bắc của khu chợ, đây là một nhà hàng chiếm hai căn tiệm, không lớn không nhỏ, không sang trọng mà cũng không quá bình dân đề bảng là “Greek Cuisines”. Vào bên trong khách hàng khá đông cũng lại là... du khách (chắc người địa phương không đi ăn tiệm!). Trong lúc chờ chọn món ăn chúng tôi gọi bia uống, có nhiều hiệu bia địa phương cũng khá đặc biệt. Trong thực đơn có tiếng Anh thấy phần nhiều là những món hải sản, ngoài các loại cá ngon như cá lưỡi kiếm, cá thu, cá đuôi vàng còn có món rắn biển, tôm, sò, chem chép v.v... Chúng tôi chọn vài món cá, người thì cá nướng ăn với sauce mayonaise, cá nấu nấm và rượu vang. Về món rau thấy có món “xà lách cà nâu” (Eggplant Salad) tên Hy Lạp đề là “Melitsanasalata”. Gọi thử món này vì anh bồi giới thiệu là xà lách của đảo Rhodes ăn rất tốt. Tới khi dọn ra thấy cà nâu nướng, sốt với dầu Olive và tỏi, lẫn trong dĩa có ớt đỏ, một loại rau xanh như cải làn và những trái Olive chín màu đen tuyền. Món cá ăn với bánh mì hay bánh tròn nướng như Tortilla chấm với dĩa dầu Olive. Bánh mì chấm dầu Olive ăn vài lần thấy cũng ngon và béo. Ăn xong tính tiền giá cả rẻ hơn ở California: 4 người vừa bia chỉ trả 33 Euro.

Trước chợ là bến tàu có từ thời cổ xưa tên là hải cảng Mandraki nước không sâu nên chỉ đậu những tàu nhỏ, được ngăn với biển lớn bên ngoài bằng hai con đê chắn sóng. Trên con đê lớn phía ngoài ngày xưa thời Trung Cổ là một hàng dài 14 ngôi nhà xay lúa mì có cánh quạt lớn chạy bằng sức gió, nay chỉ còn 3 căn nhà tròn có cánh quạt cùng đồn lính bằng đá xây vào thế kỷ 15 có tên là Tháp Saint Nicholas. Cuối hai con đê là cửa vào cảng, hai bên có tượng hai con nai đứng trên hai trụ cột tròn cao nhìn ra biển khơi được dựng lên bởi người Ý. Hai con nai này một con cái, một con đực, đây là giống nai đặc biệt sinh sống trên đảo. Muốn xem các con nai này du khách có thể vào công viên Rodini Park ở phía Nam bên ngoài cạnh cổ thành, nơi đây có cây cối, dây leo với suối nước và đàn công nhiều màu.

Tượng thần Colossus ngày xưa

Ngay tại vị trí tượng hai con nai nơi cửa ra vào hải cảng gần 2,300 năm trước là tượng thần Helios bằng đồng đứng hai chân dang rộng trấn hai bờ đê và tàu thuyền lưu thông phía dưới tượng. Tượng được đúc từng phần và dựng lên vào năm 282 BC bởi Chares of Lindos được đặt tên là Colossus of Rhodes để chào mừng chiến thắng với quân xâm lăng Macedonians vào năm 305 BC. Chi phí đúc tượng được lấy từ tiền bán vũ khí, đồ đạc của quân giặc bỏ lại và phải mất 12 năm mới hoàn thành bức tượng khổng lồ này. Tượng thần Helios cao 30 mét (107 ft.) tay cầm ngọn đuốc, hai chân dang rộng ra án ngữ ở cửa hải cảng thành phố Rhodes. Tượng chỉ tồn tại được 56 năm, đến năm 226 BC bị một trận động đất mạnh làm đổ sập, thân tượng từ gối trở lên rơi xuống đất và phần chân tượng đổ nát còn lại tồn tại hơn 800 năm. Khi người Á Rập chiếm Rhodes năm 653 AD họ bán đồng nát còn lại từ bức tượng cho một thương buôn người Do Thái, ông này phải cần đến 900 con lạc đà để di chuyển ra khỏi thành phố và đem xuống tàu chở đi.

Tượng Colossus of Rhodes đã từng được xếp là một trong 7 kỳ quan của thế giới cổ (Seven Wonders of the Ancient World) gồm các công trình vĩ đại do bàn tay con người xây lên là:

1. Kim Tự Tháp Giza: công trình xây dựng bằng đá đồ sộ gần thành cổ Memphis, là nhà mồ của vua Ai Cập Pharaoh Khufu.

2. Tượng Colossus ở đảo Rhodes: là thần mặt trời tên Helios, do người Hy Lạp dựng lên.

3. Hải đăng Alexandria: được xây bởi người Ptolemies trên đảo Pharos ngoài khơi Alexandria, Ai Cập (Egypt).

4. Tượng thần Zeus ở Olympia: bức tượng to lớn của thần Hy Lạp được tạc bởi điêu khắc gia lừng danh Pheidias.

5. Lăng tẩm Halicarnassus: ngôi mộ an táng vua Maussollos ở Thổ Nhĩ Kỳ.

6. Đền thờ Artemis ở Ephesus: đền thờ hoành tráng ở Tiểu Á thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay để tôn thờ thần nữ săn bắn Hy Lạp.

7. Vườn treo Babylon: gần Baghdad (Iraq) là hoàng cung lộng lẫy với khu vườn xây trên cao bên bờ sông Euphrates được xây bởi vua Nebuchadnezzar II.

Bảy kỳ quan thế giới cổ hiện nay chỉ còn một là Kim Tự Tháp Giza ở gần thủ đô Cairo nước Ai Cập. Bảy kỳ quan này tọa lạc chỉ quanh quẩn trong vùng 3 nước Hy Lạp, Thổ, Ai Cập và một ở Iraq.

Chúng tôi theo con đường lớn cập theo bờ biển đi bộ lên hướng Bắc, đây là đại lộ huyết mạch thành phố nên tập trung nhiều dinh thự như cạnh chợ trung tâm là ngân hàng quốc gia, tòa án, nhà thờ chính tòa Công Giáo (nằm bên phía bờ biển), tòa thị chính có bãi đậu xe rộng lớn phía trước, hí viện, và cuối cùng sát biển là đền thờ Hồi Giáo nhỏ nằm cạnh nghĩa trang Thổ Nhĩ Kỳ trong rừng cây khuymh diệp, hàng trăm ngôi mộ trắng không có thánh giá mà bia mộ cao, nhọn tua tủa chĩa thẳng lên trời. Đây là lần đầu tiên thấy mộ của người Hồi, thường họ thiêu xác chứ không chôn. Không biết chiến tranh hay biến cố gì mà họ gởi nắm xương tàn nơi đây mà không được hỏa thiêu? Ngoài bờ biển người ta sắp từng hàng, hàng ngàn ghế nhựa để nằm phơi nắng và dù che. Đầu tháng Năm du khách chưa đông nên cũng ít người và biển rất xanh còn lạnh chưa ai xuống tắm. Cách bờ vài chục mét có xây một cái thang cao để người tắm biển nhào lộn xuống nước. Xa ngoài khơi dường như là một hàng không mẫu hạm của Hoa Kỳ đang neo đậu ngoài đó vì nơi đây gần kinh đào Suez, đường thủy chiến lược giữa Á và Âu Châu. Bên trong bãi biển một kiến trúc lầu nặng nề màu vàng sậm đề chữ là Casino Rodos, kiểu kiến trúc Art Decco này được xây vào thời Mussolini cầm quyền nước Ý. Chúng tôi không vào trong Casino mà đi thẳng lên mũi đất nhọn chĩa lên hướng Bắc, đây là mỏm đất cực Bắc của đảo Rhodes đánh dấu bằng một Aquarium (nhà nuôi cá) nho nhỏ.

Trời đã chiều, đi bộ nhiều nên sức cũng đã mòn mỏi mà còn một vài nơi trong thành phố thủ đô đảo cần phải xem nên chúng tôi quyết định vẫy một chiếc taxi. Taxi trên đảo phần nhiều là xe Mercedes lớn sơn màu xanh dương đậm, phần mui sơn trắng bên trên nóc xe có hộp đèn chữ Taxi, rất giống các xe cảnh sát ở California. Ông Taxi trung niên khoảng gần 50 trông có vẻ thật thà, chúng tôi nói với ông ta muốn đi xem di tích đền thờ Apollo cổ của người La Mã trên núi Smith. Ông ta hiểu ngay, vặn lại đồng hồ cây số về số không và tiếp tục con đường cập theo bờ biển, bờ biển phía Đông đã chấm dứt nên bắt đầu chạy bên bờ phía Tây đảo để đi về hướng Nam. Bờ biển phía Tây này rất nhiều khách sạn mới mẻ, hiện đại và nhiều tiệm ăn, phố xá du khách đi tấp nập chứ không vắng vẻ đìu hiu như vùng Faliraki nơi chúng tôi ở, nhưng mặt phía Tây sóng gió rất nhiều. Xe chúng tôi chạy trên đường Orfanidou (có nghĩa là “Club”) nhiều nhà hàng, quán rượu, hộp đêm nho nhỏ sơn trắng còn bảng hiệu thì nhiều màu sắc tươi vui. Tới vòng quay nơi công trường Diagoras-Archbishop Chrisanthos có tượng 3 người đàn ông, hai người hai bên khênh ông ở giữa, thì xe Taxi bắt đầu lên núi theo con đường quanh co.

Núi không cao cũng như không cây cối rậm rạp mà nhiều lau sậy cỏ tranh, có tên là núi Smith (Monte Smith) lấy tên của Sir William Sydney Smith (1764-1840), ông này có nhiệm vụ trèo lên núi để theo dõi đội chiến thuyền của tướng Napoléon vào năm 1802. Trên đỉnh núi còn di tích cổ của người La Mã cai trị đảo từ 164 BC đến thế kỷ thứ 6 thì đế quốc La Mã suy tàn. Di tích cổ La Mã gọi là Acropolis gồm những cây cột đá còn sót lại của đền thờ thần Apollo trên đồi cao, cạnh đó về phía Đông là rạp hát cổ lộ thiên ngoài trời hình bán nguyệt với những bệ ngồi bằng đá, bên cạnh là một sân vận động hình chữ nhật dài vài trăm mét cũng có bệ ngồi hai bên và một rừng cây bao phủ bên ngoài. Đứng dưới những cây cột đền thờ Apollo nhìn xuống thành phố bên dưới và ngoài xa biển xanh chạy dài đến dãy núi trên đất Thổ là những cảnh quan vừa hùng vĩ vừa nên thơ. Trời đã về chiều, tuy nhiều mây u ám nhưng mặt trời vẫn cố le lói chiếu những tia nắng màu đỏ hồng rất ngoạn mục. Giá Taxi trên đảo không đắt và thấy ông tài xế hiền lành thân thiện nên chúng tôi bao luôn xe đi về làng Faliraki nơi khách sạn chúng tôi ở cách Rhodes City 15 km về hướng Nam.

Trịnh Hảo Tâm

Cùng ngòi bút du lịch Trịnh Hảo Tâm, đã ra mắt quyển ký sự du lịch mới nhất “Tây Âu Cổ Kính” gồm 44 chương viễn du qua các quốc gia Anh, Bỉ, Đức, Thụy Sĩ, Ý, Vatican, Monaco và Pháp. Sách dầy 336 trang mô tả nhiều chi tiết lịch sử kèm hình ảnh minh họa sống động, lời văn dí dỏm vui tươi, tài liệu cho những người ham thích du lịch. Độc giả từng thích thú theo dõi các chuyến du lịch của tác giả trên Người Việt có thể tìm mua tại các nhà sách Việt Nam, vẫn đồng giá 15 USD như 4 quyển trước. Ở xa gởi ngân phiếu 15 USD về tác giả, sách có chữ ký sẽ được gởi đến tận nhà (bao cước phí):

Trịnh Hảo Tâm

3683 Hawks Drive

Brea CA 92823

Điện thoại 714-528-1413

Email: trinhhaotam@hotmail.com